Rodzajów kaw z mlekiem i bez mleka jest wiele. Sprawdźmy jednak, które są najpopularniejsze i czym dokładnie się od siebie różnią.

---

1. Espresso

Listę rodzajów kaw zaczniemy od klasyka nad klasykami.

Espresso (nazwa pochodzi od słowa „express”, czyli szybko) to mała kawa o objętości około 30 ml.

Powstaje dzięki szybkiemu (optymalnie 20-30 sekund) przepływowi gorącej wody pod ciśnieniem 9 barów. Na powierzchni ma charakterystyczną piankę określaną jako crema [1].

Espresso przygotowuje z ilości od 16 do 20 gramów zmielonych ziaren.

Dobre espresso powinno być:

• cieliste,
• nieco kwaśne,
• przyjemne w konsumpcji.

✅ Cechy: mocne, energetyczne, z gęstym body.

2. Ristretto

Ristretto (z języka włoskiego „skoncentrowany”) to zmodyfikowane espresso.

Jak sama nazwa wskazuje, jest jeszcze bardziej skoncentrowane, ponieważ ma o połowę mniejszą objętość. Jest to więc zaledwie 15 ml z cremą na górze [1].

✅ Cechy: intensywne, głębokie, na jeden łyk. 

3. Lungo

Kolejnym, zmodyfikowanym espresso, jest lungo (z włoskiego „długi”).

Przygotowuje się je z takiej samej gramatury zmielonych ziaren, ale większej ilości wody (45 ml z cremą) [1].

✅ Cechy: intensywne, mniej skoncentrowane.

4. Americano

Kawa americano to rozcieńczone wodą espresso.

Ma ciekawą historię: początki americano to czasy II wojny światowej, gdy amerykańscy żołnierze stacjonujący we Włoszech, nie chcieli pić bardzo mocnego espresso, a kawę, która przypominałaby im tę, którą pili w domu.

Z tego powodu do shota espresso dodawali wody. Dzięki temu mogli dłużej cieszyć się naparem [2].

✅ Cechy: łagodne, delikatne, do wolniejszego picia.

5. Long black

Na liście czarnych kaw mamy jeszcze long black. Aby je przygotować, napełniamy filiżankę gorącą wodą i dopiero potem przelewamy do niej espresso.

Efekt? Kawa jest bardziej rozcieńczona, ale zachowuje cremę [1].

✅ Cechy: bardziej wyrazista niż americano.

6. Cappuccino

Czas na rodzaje kaw z mlekiem.

Listę tę zaczniemy od cappuccino, czyli najbardziej klasycznej kawy z mlekiem. W skrócie jest to espresso ze spienionym mlekiem, w sumie o objętości 150-180 ml.

Przygotowuje się je z:

• espresso (15-45 ml),
• około 150 ml mleka.

Mleko ma być dobrze spienione i słodkie, o konsystencji gęstego jogurtu, nie zaś piany [4].

Początki cappuccino sięgają XVII wieku i Wiednia. Konkretniej mówi się o następstwach bitwy z roku 1683, gdy wiedeńczycy mieli eksperymentować z kawą porzuconą przez armię osmańską. Aby zniwelować jej gorzki i mocny smak, doprowadzili do niego mleko. Przypominało ono szaty braci kapucynów, stąd też nazwa znana do dziś [3]. 

✅ Cechy: kremowe, jedwabiste i subtelnie kawowe.

7. Flat white

Powstanie flat white zawdzięczamy Australijczykom i Nowozelandczykom, którzy chcieli stworzyć kawę mocną, ale z kremową konsystencją [5].

Ta kawa podawana jest w filiżance o rozmiarze 180 ml.

Tworzona jest na bazie:

• podwójnego espresso,
• 150 ml mleka o mniej napowietrzonej konsystencji.

✅ Cechy: słodkie, jedwabiste, mocne.

8. Caffè latte lub latte

Określenia „caffe e latte” po raz pierwszy użył William Dean Howells w eseju pt. „Italian Journeys” z 1867 roku [6]. 

Caffè latte podobna do flat white, ale podawana w większej filiżance (200-300 ml). Robiona z jednej lub dwóch porcji espresso oraz z aż 250 ml mleka.

✅ Cechy: mleczne, delikatne, deserowe.

9. Latte macchiato

W przypadku latte macchiato (z włoskiego „splamione mleko”) espresso wlewa się do wcześniej podgrzanego, spienionego mleka.

Podawane w wysokiej szklance tak, aby móc dostrzec warstwy napoju.

Powstaje w następujący sposób:

• 250-300 ml spienionego, dobrze napowietrzonego mleka przelewa się do wysokiej szklanki o pojemności 350 ml,
• espresso delikatnie przelewa się do mleka [1].

✅ Cechy: mleczne, lekkie, deserowe.

10. Macchiato

Macchiato to espresso z kleksem mleka. Przez to ma o wiele mocniejszy smak, aniżeli wymieniane wcześniej typy kaw z mlekiem [7].

Podawane w szklance o pojemności 90 ml. Aby je przygotować, wystarczy dwie łyżeczki spienionego mleka ułożyć na powierzchni kawy.

✅ Cechy: mocne, gładkie.

11. Café au lait

Café au lait (z francuskiego „kawa z mlekiem”) to mieszanka kawy (najczęściej z french pressa lub dripa) z podgrzanym mlekiem, w proporcjach 1:1.

Historia tej kawy sięga XVII wieku i do dziś cieszy się ogromną popularnością we Francji, gdzie serwowana jest w dużym kubku i podawana do śniadania [8].

✅ Cechy: lekkie, łagodne, mleczne.

12. Cortado

Kawa cortado ma rodowód hiszpański. To espresso z podgrzanym mlekiem w proporcjach 1:1. 

✅ Cechy: zbalansowane, wyraziste.

Rodzaje kaw – w skrócie

Rodzaje kaw z ich krótką charakterystyką znajdziesz też poniżej.

• Espresso – mała, mocna kawa o objętości 30 ml.
• Ristretto – jeszcze bardziej skoncentrowane espresso o objętości 15 ml (idealne na jeden łyk).
• Lungo – rzadsze espresso o objętości 45 ml.
• Americano – espresso rozcieńczone wodą.
• Long black – podobne do americano, jednak to do wody wlewa się espresso.
• Cappuccino – espresso ze spienionym mlekiem (150-180 ml).
• Flat white – podwójne espresso i 150 ml mleka (w sumie ok. 180 ml).
• Caffè latte lub latte – pojedyncze lub podwójne espresso z dużą ilością mleka (w sumie 200-300 ml).
• Latte macchiato – duża ilość spienionego mleka z espresso, podawane w wysokiej szklance.
• Macchiato – espresso z kleksem mleka (ok. 90 ml).
• Café au lait – kawa przelewowa z podgrzanym mlekiem w proporcjach 1:1, podawana w dużych filiżankach.
• Cortado – espresso z podgrzanym mlekiem w proporcjach 1:1.

Bibliografia

1. Racineux, S., & Tran, C.-L. (2024). Kawa to proste. Przewodnik kawosza. Kraków: Znak.
2. Nescafé. (n.d.). Americano: What is it and how do you make it? https://www.nescafe.com/in/coffee-culture/knowledge/americano
3. De’Longhi. (n.d.). Cappuccino explored: The evolution of a coffee classic. https://www.delonghi.com/pl-pl/coffee-lounge/editorial/cappuccino-explored-the-evolution-of-a-coffee-classic
4. Graboń, I. (2022). Kawa. Instrukcja obsługi najpopularniejszego napoju na świecie. Kraków: Otwarte.
5. Guide 2 Coffee. (2023, February 24). The history behind the flat white. https://www.guide2coffee.com/guide-2-coffee-1/2023/2/24/the-history-behind-the-flat-white
6. Achilles Coffee Roasters. (n.d.). History of the latte. https://achillescoffeeroasters.com/blogs/specialty-coffee-blog/history-of-the-latte
7. Healthline. (n.d.). Cappuccino vs latte vs macchiato: What’s the difference? https://www.healthline.com/nutrition/cappuccino-vs-latte-vs-macchiato
8. Nescafé. (n.d.). Café au lait: Everything you need to know. https://www.nescafe.com/mt/coffee-culture/knowledge/cafe-au-lait